FAZY REALIZACYJNE

W zależności od przyjętego stanu, podejście do projek­towania może przybrać formę nowego projektowania, modyfikacji istniejącego lub stopniowego korygowania błędów i niedociągnięć systemu;  w strategii projektowania rozpatruje się system jako badanie rozwiązań projektowych, opracowywanie i oce­nę tych rozwiązań oraz właściwe projektowanie;   założeniem metody jest osiągnięcie takich celów jak twórczy rozwój projektantów oraz wzrost efektywności systemów;   punktem wyjścia do projektowania jest teoretyczne wyobrażenie systemu idealnego;     ponieważ w metodyce przygotowuje się wiele róż­nych wariantów rozwiązań, to stosując metody optymali­zacyjne, wybiera się rozwiązanie najlepsze.Fazy realizacji w obu metodykach niczym się nie różnią. Metodę prognostyczną można więc scharakteryzować takimi cechami jak:  zmniejszenie (w porównaniu z metodą diagnostyczną) zarówno kosztu realizacji prac projektowych, jak i całego systemu;   uniezależnienie systemu informatycznego od po­prawności systemu informacyjnego;   wyeliminowanie konieczności badania i analizy ist­niejącego systemu zarządzania;    możliwość wzbogacania systemu o nowe elementy.Zaprezentowaliśmy podstawowe założenia przyjęte w metodzie Nadlera. Ponieważ określiliśmy sposoby-metody opracowywania projektu systemu informatycznego, zauważmy, że droga od określenia zadania do komputeryzacji do jej przepro­wadzania jest bardzo długa, pracochłonna oraz wymaga „żelaznej” konsekwencji i logiki postępowania.

ZASADNICZE RÓŻNICE

Natomiast w metodzie prognostycznej decyzję o informatyzacji można podjąć w wypadkach gdy: system informacyjny nie istnieje, funk­cjonuje w sposób zadowalający lub niezadowalający.Zasadnicze różnice między metodykami występują w fazie podstawowej. Według Nadlera w fazie podstawowej zawarta jest istota jego metody – projektowanie według wzorca idealnego systemów efektywnych i logicznych.Swoją koncepcję Nadler ujął w kilku punktach:  w celu zapewnienia funkcjonowania dowolnej jed­nostki organizacyjnej (przedsiębiorstwa, zakładu, oddziału itp.) jest niezbędne spełnienie trzech podstawowych warunków, a mianowicie: celów, środków i systemów;wymienione powyżej elementy wzajemnie na siebie oddziałują;  przez pojęcie systemu informatycznego rozumie się dowolną, lecz ustaloną, kombinację środków pozwalają­cych zrealizować przyjęty cel;    w każdym systemie można wyróżnić podstawowe składniki, takie jak: funkcja, informacje wynikowe, kolej­ność przetwarzania, informacje wejściowe, stan osobowy realizujący zadanie, środki techniczne, służące do wyko­nania zadania, oraz czynniki zewnętrzne, mające wpływ na wykonywanie systemu; strategia projektowania wymaga, aby każdy z powyż­szych składników był opisany przez trzy wymiary: stan obecny, stan możliwy do osiągnięcia po zaprojektowaniu systemu oraz stan, jaki może być w przyszłości osiągnięty.

W PRZYPADKU SYNTEZY

W przeciwnym wypadku prace powinny być przerwane i analizowane zupełnie inne zagadnienia, a zwłaszcza te, które dotyczą sensowności i celowości istniejących rozwiązań.W przypadku syntezy opracowuje się projekt systemu informatycznego oraz jego oprogramowania. Po zakoń­czeniu syntezy jest dokonywana ocena zaprojektowanego systemu informatycznego. Ostatnią fazą jest faza wyko­nawcza, w której jest realizowane wdrożenie systemu, czyli sprawdzenie jego funkcjonowania na danych rzeczywistych.Cechami charakterystycznymi diagnostycznej metody projektowania są: adaptowanie istniejących struktur organizacyjno- -informacyjnych do projektowanego systemu informatycz­nego;   mała żywotność tak projektowanych systemów;     informatyzacja aktualnego stanu procesów informa­cyjnych.Inną metodyką jest metodyka prognostyczna, której twórcą jest G. Nadler, znany amerykański teoretyk i prak­tyk z dziedziny organizacji pracy.Przypomnijmy dla celów porównawczych, że czynności są w niej wykonywane w sposób analogiczny, podobnie jak w omawianej metodyce diagnostycznej.Celem fazy wstępnej w tej metodyce jest weryfikacja celowości podjęcia prac projektowych. Ponadto ważną czynnością jest tu podjęcie odpowiednich działań organi- zacyjno-projektowych. Faza wstępna w metodzie progno­stycznej różni się od fazy wstępnej w metodyce diagno­stycznej tym, że decyzja o informatyzacji w tej ostatniej następowała wskutek stwierdzenia nieprawidłowości dzia­łania systemu informacyjnego.

W PRAKTYCZNYM ZASTOSOWANIU

W praktycznych zastosowaniach wypracowano wiele różnych metodyk projektowania, przy czym za najbardziej charakterystyczną odmianę podejścia tradycyjnego jest uznawana metodyka diagnostyczna, natomiast dla po­dejścia systemowego uważa się metodykę prognosty­czną (Nadlera). Omówmy je pokrótce.W metodzie diagnostycznej wyróżnia się trzy fazy pro­jektowania: wstępną, podstawową i wykonawczą. W fazie wstępnej jest ustalony przedmiot projektowania, a więc potrzeby np. przedsiębiorstwa, które następnie po ich for­malnym opisaniu tworzą tzw. zadanie projektowe. W zadaniu projektowym określa się formalnie oraz w sposób opisowy problemy, które należy rozwiązać w systemie informatycznym, jak również realizacje między elemen­tami systemu i inne dodatkowe uwarunkowania. Po­prawne sformułowanie zadania projektowego powinno umożliwić wykonanie dalszych faz projektowania.W kolejnej fazie – podstawowej następuje realizacja znanego już sposobu podejścia, a więc: analiza-synteza- -ocena. Po przeprowadzeniu gruntownego opisu istnieją­cego systemu należy poddać go analizie. Szczególnym badaniom należy poddać kanały przepływu informacji, jak i powiązania między elementami systemu. Jeżeli dojdzie się do wniosku o celowości komputeryzacji, wówczas można przystąpić do syntezy.

NAJWIĘKSZY MANKAMENT

Największym mankamentem takiego podejścia jest brak sprzężeń zwrotnych między wszystkimi etapami projektowania. Wynika stąd, że osoba stosująca podejście tradycyjne ma ograniczone pole roz­wiązań projektowych, gdyż musi uwzględniać już istnie­jące rozwiązania organizacyjne. Inną metodą jest podejście systemowe, w którym jako pierwsza faza występuje synteza (nie uwzględniająca rze­czywistego systemu)! następnie analiza i ocena . W podejściu tym są wykorzystywane takie techniki pro­jektowania, które nie wymagają dokładnej wiedzy o dotychczasowym stanie systemu. Dopiero po zakończeniu etapu syntezy dokonuje się analizy możliwości funkcjo­nowania nowego systemu w warunkach rzeczywistych. W związku z tym w wyniku przeprowadzenia analizy jest otrzymywany materiał umożliwiający ocenę zarówno roz­wiązań projektowych, jak i przystosowania opracowanego systemu do rzeczywistości. Dzięki temu, że w podejściu tym istnieją sprzężenia zwrotne pomiędzy poszczególnymi etapami, istnieje możliwość korekty rozwiązań. Porównując obydwa sposoby podejścia do projektowa­nia, należy stwierdzić, że podejście systemowe ma w porównaniu z tradycyjnym wiele zalet. Należy do nich zaliczyć dużą dynamikę, mniejszą pracochłonność i koszt prac projektowych oraz zdecydowanie większe efekty.

 

METODY PROJEKTOWANIA

Z kolei system informacyjny stanowi nic innego jak organizacyjne ujęcie procesów informacyjnych polegających na zbiera­niu, przechowywaniu i przetwarzaniu oraz udostępnianiu danych wynikowych.Innymi słowy system informatyczny jest to całkowicie lub częściowo skomputeryzowany system informacyjny.Projektowanie systemu informatycznego można trakto­wać jako ciąg logicznie uporządkowanych czynności zmie­rzających do jego zbudowania. Opis takiego ciągu czyn­ności ma nazwę metodyki projektowania, w której proces projektowania jest grupowany w fazy, etapy, kroki, przy czym określone jest ich wzajemne powiązanie i kolejność czasowa. Omówmy pokrótce najistotniejsze z nich.Wśród metod projektowania należy wyróżnić dwa wykształcone od lat sposoby podejścia – tradycyjne (kon­wencjonalne) oraz systemowe.Za twórcę podejścia tradycyjnego uważa się Arystote­lesa, natomiast za prekursora podejścia systemowego niektórzy uczeni (np. prof. T. Kotarbiński) uważają Gallileusza. Tradycyjne podejście do projektowania charakteryzuje to, że jego podstawę stanowi obserwacja właściwości, a następnie opis i analiza istniejącego systemu. Na podsta­wie wniosków z analizy i oceny istniejącego systemu jest projektowany nowy .

JAK KAŻDA DZIAŁALNOŚĆ

Powiedzieliśmy uprzednio, że opracowanie algorytmu dla rozwiązania prostego problemu lub adaptacji istnieją­cych rozwiązań w tym zakresie nie jest dla człowieka myś­lącego logicznie zagadnieniem skomplikowanym i pra­cochłonnym. Problem ten musi jednak zdecydowanie ulec przewartościowaniu z chwilą, gdy zadanie jest bardzo zło­żone i dotyczy, jak już wspomnieliśmy, np. komputeryzacji przedsiębiorstwa.Należy wówczas opracować między innymi wiele złożo­nych algorytmów, które następnie trzeba podzielić na pro­gramy lub większe jednostki przetwarzania, podsystemy itd. Mówimy wówczas, że opracowujemy nie program, lecz system informatyczny, a czynność, którą wykonu­jemy, nazywamy projektowaniem.Projektowanie, jak każda działalność ludzka, opiera się na procesie decyzyjnym, w którego skład wchodzą takie etapy jak zbieranie, przetwarzanie i przechowywanie danych oraz podjęcie decyzji. Ze względu na stale rosnącą objętość i złożoność danych oraz odpowiednio do tego malejącą zdolność ich przechowywania i przetwarzania, zaszła konieczność wyposażenia człowieka w wyspecjali­zowany aparat realizujący powyższe czynności. Wprowa­dzenie komputerów umożliwiło tworzenie systemów informatycznych. Przyjmuje się, że system informatyczny to system informacyjny, w którym zastosowano środki i metody elektronicznej techniki obliczeniowej.

PRZETWARZANIE DANYCH

Wówczas mamy do czynienia z przetwarzaniem danych ekonomicznych. Oczywiście, są możliwe i inne przykłady działalności człowieka zmierzającej do wykorzy­stania komputerów. Poprzestańmy jednak na podanych, chodzi nam bowiem jedynie o zasygnalizowanie faktu konieczności opracowania diagramu czynności i operacji, jakie musimy wykonać, aby rozwiązać dane zadanie; nazywamy go w informatyce algorytmem.Algorytm jest to skończony zbiór reguł jednoznacznie określający sposób wykonywania zadań. Jest to oczywiś­cie definicja niezbyt ścisła, lecz o tyle jasna, że pozwala bazować na niej w dalszych rozważaniach.Umiejętność sformułowania problemu w postaci algo­rytmu w sposób jednoznaczny, precyzyjny i jasny stanowi jedną z najistotniejszych umiejętności, jaką powinien mieć informatyk.Poprawnie skonstruowany algorytm powinny charakte­ryzować takie cechy jak:jednoznaczność, czyli dokładne i bez wątpliwości określenie następstwa wykonywania kolejnych jego kroków zmierzających do rozwiązania problemu;   efektywność zapewniająca rozwiązanie problemu przez ścisłe postępowanie według ustaleń algorytmu;     kompletność zapewniająca rozwiązanie wszystkich możliwych aspektów problemu;  wydajność zapewniająca rozwiązanie problemu przy zastosowaniu jak najmniejszej liczby posunięć.

CO TO JEST PROJEKTOWANIE?

W niektórych publikacjach można spotkać inne określe­nia komputera, takie jak mózg elektronowy, maszyna myś­ląca itd. Jest to błędne i niczym nie uzasadnione określe­nie. Komputer jest bowiem niczym innym jak skompliko­wanym urządzeniem elektronicznym wykonującym szybko i dokładnie to, co ma nakazane przez człowieka. Określe­nie „to, co nakazane” rozumiemy w ten sposób, że bez podania kompletnego i dokładnego rozwiązania komputer nie zrealizuje poprawnie danego problemu. Człowiek więc musi przekazać komputerowi program napisany w zrozu­miałym dla niego języku. Jednakże, aby tego dokonać, należy uprzednio rozwiązać postawione przed nami zagadnienia.Zagadnienie to może być bardzo różnorodne i dotyczyć przykładowo takich problemów jak: rozwiązanie układu równań z kilku niewiadomymi, obliczenie pochodnej lub całki, oszacowanie zbieżności szeregu itp. Są to problemy numeryczne, w których metody rozwiązań są znane. Prob­lem polega na dobraniu odpowiednich, gotowych progra­mów lub ich adaptacji do naszych wymagań. W tym wypadku mamy do czynienia z biernym tworzeniem algo­rytmu, raczej z dostosowaniem go do naszych potrzeb.W innym wypadku problemem wymagającym rozwiąza­nia może się okazać np. przeniesienie na komputery ewidencji pracowników oraz działalności przedsiębior­stwa.

UŻYTKOWE ROZWIĄZANIA

W rozwiązaniach użytkowych można spotkać 16 lub 32- bitowe jednoukładowe komputery IMS T222 oraz IMS T424 używane jako transputery. Komputery te mają pamięci wewnętrzne o pojemności 4 KB oraz cztery układy wejścia-wyjścia. Do pierwszego z wymienionych układów można podłączyć pamięć zewnętrzną o pojem­ności 64 KB, a do drugiego – 4 GB. Szybkość oblicze­niowa obu procesorów waha się w granicach 5-10 mJn operacji na sekundę. Wielkość ta pozwala porównywać transputery z najnowszymi komputerami zaliczanymi do rozwiązań piątej generacji. Mając to na względzie, konstruktorzy współczesnych superkomputerów bardzo chętnie stosują systemy transputerowe w swych rozwiązaniach. Ponadto okazało się, że właściwa rozbudowa sieci transputerowych może dać w efekcie większy wzrost mocy obliczeniowej niż ulepszanie systemów określonych mianem konwencjonalnych. W związku z olbrzymim rozwojem wielu dziedzin nauki pojawia się ogromnie dużo problemów wymagających szybkiego i precyzyjnego rozwiązania. W celu ułatwienia i przyspieszenia tej działalności człowiek wykorzystuje wszystkie dostępne urządzenia techniczne, między innymi komputery.